Zijn spirituele leraren verlicht?

Zijn spirituele leraren verlicht?

Er is een scala aan leraren die vertellen over spiritualiteit, mindfullness, nondualiteit, over hoe je in je eigen kracht kunt komen of over hoe je verlicht kunt worden. In deze blog gaan we in de vraag: ‘Zijn deze spirituele leraren verlicht?’

Laten we om deze vraag te kunnen beantwoorden eerst kijken naar wat verlichting is. Ik ben aan aantal websites langsgegaan en sommige mensen zeggen dat verlichting het loskomen van het ego is, anderen dat je angstvrij kunt leven en weer een ander zegt dat je onvoorwaardelijke liefde kunt voelen ten opzichte van iedereen.

Prachtige ideeën, maar zijn ze ook waar? Allereerst: Loskomen van je ego, wat houdt dat in? Ons ego is ons zelfbewustzijn, het is het IK idee wat ontstaat in ons brein welke je nodig hebt in je dagelijks leven. Zonder goed functionerend ego heb je een depersonalisation disorder en die mensen staren heel de dag uit het raam, denkend dat ze zowel de zon zijn, evenals alle auto’s op de straat, alle bomen, vogeltjes en alle geluiden. Dat is dus niet zo handig.

Angstvrij leven, is dat verlichting? Angst is een diepe emotie welke we als mens nodig hebben om te kunnen overleven. Door een functionele angst stop je voor het stoplicht, ren je weg voor een leeuw of zeg je tegen je kind dat zij niet de drukke straat over mag steken. Angst is enorm functioneel! Hooguit kan de irrationele angst wat minder worden. Daarmee bedoel ik het gepieker over dingen waar je toch geen invloed op hebt.

Onvoorwaardelijke liefde voelen ten opzichte van iedereen, klinkt prachtig. Zulke woorden lokken veel mensen naar je lezing. Mensen die dit zeggen staan echter altijd in een goed verwarmd spiritueel centrum en hun energie richt zich op het aantal bezoekers, de boekenverkoop en of de kleding die ze dragen wel bijdraagt aan de juiste uitstraling. Ze staan niet in Afrika of India kindertehuizen te helpen, daklozen eten te geven en ze zijn geen eenzame ouderen aan het bezoeken. Onvoorwaardelijke liefde is doorgaans liefde voelen voor mensen die ons een goed gevoel geven. Dit geldt ook voor de bezoeker. Ze zijn druk bezig met hun eigen emoties, gevoelens en gedachten en proberen die zo fijn mogelijk te krijgen. Spiritualiteit en materialisme liggen vrij dicht bij elkaar, ze zijn gericht op het verkrijgen van iets om onszelf beter te voelen.

Verlichting zoals ik het vaak omschrijf, is het inzien dat alles één energie in beweging is en dat alles gaat zoals het gaat. Dit inzicht maakt dat veel piekergedachten vervallen waardoor het leven wat lichter aanvoelt. Je voelt daarbij nog steeds angst, je voelt de meeste betrokkenheid en empathie voor circa 150 mensen om je heen en je hebt nog steeds een ego.

Ik heb zo’n tien jaar in het ‘nondualiteit-circuit’ vertoefd en ken verreweg de meeste leraren en sprekers, waarvan ik met diverse bevriend ben en met één heb samengewoond. Ook al die mensen hebben een ego en zijn bezig met een hun zelfbeeld, de een wat meer dan de ander. Zo ontving ik de afgelopen tien jaar heel wat mails van leraren. De een was boos omdat ik slechts tien euro entree vroeg voor mijn lezingen en daarmee volgens haar de markt verpestte. Een andere leraar schreef dat hij meer verlicht was dan ik omdat ik bij een interview bij een vraag naar rechts keek dat erop duidde dat ik eerst moest nadenken voordat ik antwoord gaf. Een andere leraar wil niet door Patrick geïnterviewd worden en in de lijst staan met leraren omdat hij zich daar te bijzonder voor voelt. Mooji, Eckhart Tolle, Adyashanti, ze hebben mooie praatjes met daarachter een marketingafdeling die ‘het product’ op eenzelfde wijze in de markt zet als Coca Cola dat doet. Als we bij hen een aanvraag voor een interview doen is de eerste reactie: ‘Wat hebben wij eraan? Hoe groot is jullie bereik? Welke vragen gaan jullie stellen?’

De beroemde Deepak Chopra schoot tijdens een congres vol in de kramp toen hij van Sam Harris wat kritiek kreeg en begon zich wanhopig te verdedigen in de hoop alsnog zijn gelijk te halen. Bij een vergadering met auteurs van uitgeverij Samsara zag ik de meeste auteurs niet kwetsbaar en open zijn, maar een verlichte versie van zichzelf verkopen. Vervolgens brak er ook nog eens een ordinaire ruzie uit. De inmiddels overleden Wim Zonjee, een van de oprichters van Samsara, zei toen ik m’n eerste boek daar uitbracht tegen me: ‘Paul, de grootste ego’s die ik ben tegengekomen, zijn mijn auteurs’. En ja, ik val daar als auteur ook onder. Nu zullen sommige mensen zeggen: ‘Maar de oude en Indiase leraren waren wel echt verlicht!’ Over hen heb ik in de loop der jaren veel inside information gehoord en ook aan hun gedrag was niets heiligs.

Zijn spirituele leraren verlicht? Verlichting in de zin van wat minder piekeren en je minder druk maken als dingen anders lopen, dat zeker. Maar daarvoor hoef je niet spiritueel te zijn, op je kop te gaan staan bij yoga of bezig te zijn met mindfullness of nondualiteit. Sommige mensen leven van nature zo. Sterker nog, degenen die bezig gaan met bijvoorbeeld nondualiteit, zijn wellicht degenen die het meest piekeren. Je probeert immers pas ergens vanaf te komen, als je ergens mee zit.

Tot slot. Ik ben zelf geen haar beter. Toen tien jaar geleden het kwartje viel en ik minder ging piekeren, voelde dat heel licht. Vervolgens ging ik er lezingen over geven en keken mensen naar me alsof ik verlicht was. Ik kreeg dan vragen als: ‘Maar voel je dan nog wel fysieke pijn?’ en ‘Hoe voelt het dan om in jouw staat van zijn te leven?’ Er was een fase waarin ik werkelijk begon te denken dat ik verlicht was en dat er iets bijzonders aan me was. Het leven haalde dat geheel vanzelf weer keurig onderuit. De verleiding jezelf op een troon te zetten ligt al snel op de loer als je voor een groep gaat staan. Het is de seksuele selectie welke in ieder dier en mens aanwezig is. De intentie van iedere leraar is in mijn optiek mooi, iets delen wat bij jou resoneert. Jan van Delden zei al eens: ‘Kijk niet naar de leraar, kijk waarnaar ze verwijzen’.